Son Meclis-i Meb'usan için 1919 sonbahar-kış aylarında yapılacak milletvekili seçimi dolayısıyla seçimin gerçekleştirileceği öngörülen sancakları ve her sancakta kaç milletvekili çıkarılacağını gösteren ( Hatay, Elviye-i Selase ve Batı Trakya'nın henüz yer bulmadığı) çok önemli özgün bir Türkiye haritası. Koyu gri boyalı ve taramalı yerler Mondros bırakışmasından sonra işgal edilen sancakları ve işgal dolayısıyla söz konusu seçimin yapılmasındaki güçlük oranlarını belirliyor.

PDF

Atatürk'ün Meclis-i Meb'usan'da kurulmasını istediği Mudafaa-i Hukuk Grubu'nun programı olmasını öngördüğü ve barış koşulları olarak yazdığı ya da yazdırdığı, Ankara'da bulunan Heyet-i Temsiliye üyeleriyle oraya gelen mebuslara onaylatıp Trabzon'dan mebus seçilmiş Hüsrev Gerede ile İstanbul'a gönderdiği, Misak-ı Milli adı alacak antlaşmaya büyük ölçüde esas olmuş yedi maddelik taslak metni içeren özgün belge.

PDF

Bir önceki belgenin biraz değişik olarak yazılmış, sekiz madde haline sokulmuş bulunan 21 Ocak 1336 tarihini taşıyan ikinci bir nüshası. Atatürk bu taslağı 1920 Ocak ayı başlarında bir ara Ankara'ya gelmiş olan İsmet Bey'e dikte edip birlikte imzalayarak İstanbul'a göndermiş.

PDF

28 Kanunisani, 1336 (1920) tarihli gizli oturumda son görüşmesi yapılıp kabul edilmiş olan, o gün ve sonraki günlerde 121 mebusça imzalanmış bulunan başlıksız, dibacesiz altı maddelik özgün metnin ilk kez bütün olarak okunabilecek hali.Misak-ı milli, Aht-ı Milli Beyannamesi, Meb'usan Ahidnamesi gibi isimlerle anılıp yayınlanacak ve Fransızca'ya çevrilip Pact Nationel başlığı konulacak olan temel belge. Üç sayfa maddeler tutmakta, imza listesi 6 sayfayı doldurmakta olup, tamamı dokuz sayfadır. Bu metnin daha önce yeni harflerle yazılmış şekli ve çevirisi yayınlanmıştı (Bkz. Cihat Akçakayalıoğlu, "Atatürk ve O'nun Milli Mücadeledeki Büyük Çalışmalarından Bazıları Üzerinde Kısa Bir İnceleme", Atatürk Haftası Armağanı, 10 Kasım 1977, T.C. Genelkurmay Askeri Tarih ve Stratejik Etüd Başkanlığı, Ankara 1977).

PDF

Meclis-i Meb'usan'da 28 Ocak'ta gizli toplantıda kabul edilmiş altı maddelik ana metnin başlık ve bir dibace eklenerek meclisin 17 Şubat birleşiminde okunup oylanması ve açıklanması yapılacakken, bu daha yapılmadan metnin bir gün önce 16 Şubat'ta düşünüldüğü biçimde düzenlenerek Tasvir-i Efkar gazetesinde yayınlanmış olan sureti (Bu metinde ufak tefek yazım farkları vardır).

PDF

16 Şubat'ta Tasvir-i Efkar'ın yaptığı yayını gören kimi gazete yöneticileri 17 Şubat'ta yayınlanan gazetelerinde aynı metni basmışlardır. Sahibi aynı zamanda mebus olan (Yunus Nadi) Yenigün gazetesinin ikinci sayfasındaki metnin fotokopisi. 17 Şubat tarihli İleri gazetisinde de (sayfa 4) aynı şey yapılmıştır.

PDF

17 Şubat 1920'de Edirne Meb'usu Şeref Bey tarafından okunan ve millet vekillerinin açık oylamayla onayına sunulup ittifakla benimsendiği belirtilip basına verilen ve "Aht-ı Milli Beyannamesi Sureti" başlığıyla Zabıt Ceridesi'nde yer alan resmi metin.

PDF

28 Ocak'ta benimsenip imzalanan ve çoğunlukla Misak-ı Milli adıyla anılan metnin açıklanması kararına varan ve 17 Şubat'ta Meclis'te açık oylamayla istenileni sağlayan Müdafa-i Hukuk mensubu mebuslarca Anadolu'daki savaşımın amaçlarını yansıttığına inandıklarını vurgulayan bir dibace ekleyerek hazırlayıp ivedi olarak bastırdıkları olası olan, bu bakımdan da kelime atlanması, yazım bozukluğu, harf düşmesi gibi yanlışlıkların görüldüğü bir Misak-ı Milli baskısı. Mazhar Müfit Bey'in belirttiği Meclis-i Meb'usan matbaasında kağıda basılmış ilk örnek bu olabilir.

PDF

Misak-ı Milli metni, 17 Şubat'taki meclis kararından sonraki günlerde İstanbul basımında kimi gazetelerce yayınlanmıştır. Örneğin, 18 Şubat'ta İfham'ın üçüncü sayfasında olduğu gibi burada da 19 Şubat tarihli Sebilürreşat dergisinde basılmış bulunuyor.

PDF

Bilindiği gibi 28 Ocak'taki gizli toplantıda benimsenen metnin, 17 Şubat oturumunda açık oylamayla onaylanırken basına açıklanması ve yabancı devletler parlamentolarına gönderilmesi de kararlaştırılmıştı. Bunun için Müdafa-i Hukuk yanlısı iki dışişleri mensubu milletvekili olan Ahmet Muhtar ve Ahmet Rıza beyler onu uzunca süren ve güçlük çekilen bir çalışmayla Fransızcaya çevirmişlerdi. Dışişleri Bakanlığı arşivinden yaklaşık 30 yıl önce aldığım (başlıksız ve dibacesiz) salt maddelerin çevirisinden ibaret olan Fransızca basılı metin, sol üst köşesindeki antetin de işaret ettiği gibi Meclis-i Meb'usan'da basılmış ilk Fransızca baskı olmalıdır.

PDF

Fransızca çevirinin "Pacte National Turc" başlığı taşıyan bu nüshası büyük ihtimalle yabancı devletler parlamentolarına gönderilmek üzere basılmış olanıdır. Bunu da en az 35 yıl önce rahmetli İsmail Arar vermişti.

PDF

Bu belge üzerindeki metin daha sonraki bir tarihte belli ki Ankara'da basılmıştır. Çok yıllar önce Dışişleri Bakanlığı arşivinden aldığım fotokopide "ve haricinde" sözünün çıkarılmış olması bunu gösteriyor.

PDF